Dzieje ludzkości – krótkie wprowadzenie

5/5 - (2 votes)

Wstęp

Dzieje ludzkości obejmują długą i złożoną historię rozwoju Homo sapiens od czasów prehistorycznych po współczesność. W ciągu tysiącleci ludzie ewoluowali, tworząc różnorodne kultury, religie i społeczeństwa, które wpłynęły na kształtowanie naszego świata. Niniejszy esej przedstawi krótkie wprowadzenie do dziejów ludzkości, skupiając się na kluczowych okresach i wydarzeniach, które wpłynęły na rozwój naszego gatunku i umożliwiły nam osiągnięcie obecnego poziomu zaawansowania.

Według najczęściej spotykanej interpretacji, dzieje ludzkości przedstawiane są jako trzy wielkie okresy historyczne:

  • okres przedcywilizacyjny – pierwotna gospodarka zbieracko-łowiecka, zakończony ok. 2700 r. p.n.e.;
  • okres cywilizacji rolniczych – powstanie i upowszechnienie się rolnictwa, 2700 r. p.n.e. – 1800 r. n.e.;
  • okres cywilizacji postindustrialnej – zapoczątkowany w drugiej połowie XX wieku.

Przejście z jednego okresu cywilizacyjnego do drugiego poprzedzone było zasadniczymi zmianami sposobów gospodarowania, zwane rewolucjami przemysłowymi, które to rewolucje stanowiły punkt zwrotny w dziejach ludzkości i były kolejnymi szczeblami rozwoju cywilizacji:

  • pierwsza rewolucja przemysłowa – neolityczna jest związana ze zdobyciem umiejętności uprawy roślin, udomowieniem zwierząt oraz pierwszymi wynalazkami w zakresie narzędzi rolniczych;
  • druga rewolucja przemysłowa – nowożytna (1800-1950/2000r.) związana jest z powstawaniem i rozwojem przemysłu, mechanizacja pracy oraz pojawieniem się nowych sposobów komunikowania się i transportu.[1]

Obecna cywilizacja, zwana cywilizacją postindustrialną czerpie z osiągnięć nowożytnej rewolucji przemysłowej.

  1. Prehistoria i rozwój Homo sapiens

Prehistoria obejmuje okres od powstania pierwszych hominidów około 7 milionów lat temu do wynalezienia pisma około 5000 lat temu. W ciągu tego czasu, ludzkość przeszła długą drogę ewolucji, prowadząc do powstania Homo sapiens około 300 000 lat temu. W trakcie prehistorii, ludzie zaczęli wykorzystywać narzędzia, tworzyć sztukę i rozwijać pierwsze formy społeczne, takie jak plemiona czy rodziny.

  1. Rewolucja neolityczna

Rewolucja neolityczna, która miała miejsce około 12 000 lat temu, była przełomowym wydarzeniem w dziejach ludzkości. W tym czasie ludzie zaczęli przechodzić z koczowniczego trybu życia na osiadły, wynajdując rolnictwo i hodowlę zwierząt. Powstały pierwsze osady, a z biegiem czasu – miasta i państwa. Rewolucja neolityczna doprowadziła do znaczącego wzrostu populacji oraz rozwój kultury materialnej i duchowej.

  1. Starożytność

Starożytność obejmuje okres od wynalezienia pisma do upadku Cesarstwa Zachodniorzymskiego w 476 roku n.e. W tym czasie powstały wielkie cywilizacje, takie jak starożytny Egipt, Mezopotamia, Grecja czy Rzym. Te społeczeństwa wprowadziły liczne innowacje w dziedzinie nauki, technologii, sztuki i filozofii, które wpłynęły na dalszy rozwój ludzkości.

  1. Średniowiecze

Średniowiecze trwało od upadku Cesarstwa Zachodniorzymskiego do odkrycia Ameryki przez Krzysztofa Kolumba w 1492 roku. W ciągu tego okresu, Europa przeszła przez wiele przemian, zarówno kulturowych, jak i politycznych, w tym rozprzestrzenianie się chrześcijaństwa, feudalizm i rozwój państw narodowych. W tym czasie również islamska kultura Złotego Wieku w świecie arabskim wpłynęła na rozwój nauki, medycyny, matematyki i filozofii.

  1. Odrodzenie

Odrodzenie było okresem od około XIV do XVII wieku, kiedy Europa doświadczyła odrodzenia kultury i nauki po średniowieczu. W tym czasie powstały liczne arcydzieła sztuki, literatury i architektury, a naukowcy, takich jak Kopernik, Galileusz czy Leonardo da Vinci, przyczynili się do rozwoju nauki i technologii. Odrodzenie również przyczyniło się do odkrywania nowych lądów i kształtowania początków globalizacji.

  1. Rewolucje naukowe i przemysłowe

Wiek XVII i XVIII przyniósł wiele rewolucji naukowych, które doprowadziły do zmiany paradygmatu w naukach przyrodniczych i społecznych. W tym czasie powstały podstawy nowoczesnej nauki, z takimi postaciami jak Isaac Newton czy John Locke. Rewolucja przemysłowa, która rozpoczęła się w XVIII wieku, doprowadziła do masowej industrializacji, urbanizacji i rosnącej zamożności społeczeństw zachodnich, ale także do problemów społecznych i środowiskowych.

  1. Wiek XX i współczesność

Wiek XX przyniósł wiele wydarzeń, które zaważyły na kształcie współczesnego świata, w tym dwie wojny światowe, zimną wojnę, rozprzestrzenianie się komunizmu i kapitalizmu, procesy dekolonizacji, a także rozwój technologii i globalizacji. W dziedzinie nauki i technologii miały miejsce takie osiągnięcia, jak teoria względności Einsteina, odkrycie DNA czy lądowanie na Księżycu. Współczesność to również czas wyzwań, takich jak zmiany klimatyczne, nierówności społeczne czy zagrożenia związane z rozwojem technologicznym.

Zakończenie

Dzieje ludzkości są bogate i złożone, obejmując różnorodne etapy ewolucji naszego gatunku, kultury i społeczeństw. Poprzez zrozumienie naszej przeszłości możemy lepiej zrozumieć, kim jesteśmy jako ludzie i jakie wyzwania stoją przed nami w przyszłości. Wiedza o historii daje nam narzędzia do refleksji nad naszymi wartościami, celami i działaniami, abyśmy mogli wspólnie budować lepszy świat i osiągać nowe sukcesy.


[1] Za: Ewą Polak, Przemiany cywilizacji współczesnej w sferze kultury materialnej, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk 1996, s.36.

Przykłady periodyzacji dziejów cywilizacji

5/5 - (2 votes)

W drugiej połowie XX wieku nastąpiła prawdziwa eksplozja badań futurologicznych. Współczesna literatura futurologiczna sięga już dziesiątków tysięcy pozycji. Na wzrost zainteresowania ta dziedziną badań wpływa na pewno zbliżająca się data nowego tysiąclecia oraz związane z tym oczekiwania i obawy. Olbrzymi rozwój techniki i jego zwiększający się wpływ na życie człowieka, a także coraz szybsze tempo zmian pobudzają wyobraźnię badaczy dziejów i przyczyniają się do powstawania wielu bardziej lub mniej realnych prognoz i wizji przyszłości człowieka.
„Zasadniczo rozróżniamy dwa podstawowe podejścia do przewidywania przyszłości:

  • eksploratywne, tzn. wnioskowania o przyszłości na podstawie wiedzy o przeszłości i teraźniejszości – służy ono między innymi tworzeniu, tzw. prognoz ostrzegawczych i mówi – jak być może;
  • normatywne – przyjęcie pewnej pożądanej wizji przyszłości (scenariusz rozwoju zdarzeń) i zastanawianie się przy spełnianiu, jakich warunków oraz pokonaniu, jakich barier jest możliwe jej urzeczywistnienie. Podejście to ma wpływ na kształtowanie przyszłości. Mówi nam ono jak być powinno.”[1]

W praktyce nie spotyka się czystych podejść, tj. wyłącznie eksploratywnych, czy też wyłącznie normatywnych.

W poglądach na temat kierunku przemian cywilizacyjnych wyróżnić można następujące orientacje:

  • optymalistyczny pogląd, że cywilizacje się doskonalą i przechodzą coraz wyższe stadia rozwoju;
  • nurt katastroficzny: cywilizacja sięgnęła już szczytowy punkt rozwoju i dalsze jej stadia będą stadiami regresywnymi prowadzącymi ostatecznie do upadku cywilizacji;
  • poglądy o rozwoju cyklicznym cywilizacji, który polega na powtarzalności w czasie pewnych zjawisk i procesów;
  • stanowisko dowodzące całkowitego rozdziału sfery cywilizacji i kultury, oraz teorii, iż tylko cywilizacja rozwija się i doskonali;
  • pogląd oparty na twierdzeniu, że każdy postęp okupiony jest regresem, a regres jest naturalna cena za postęp;
  • nurt ujmujący cywilizację w kategoriach permanentnego kryzysu[2].

Wielu futurologów skłonnych jest upatrywać w wydarzeniach przełomu wieków XX i XXI narodzin nowej cywilizacji, nazywanej najczęściej cywilizacja postindustrialną, określana ona również bywa, jako „cywilizacja ponadprzemysłowa, usługowa, cybernetyczna, informacyjna, informatyczna, metaindustrialna, poinformowanego rozumu, pogoni za jakością, itp.”[3]


[1] Ewa Polak, Przemiany cywilizacji współczesnej w sferze kultury materialnej, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk 1996, s.35.

[2] K. Krzysztofek, Uniwersalistyczne i pluralistyczne wizje pokojowego świata, Warszawa 1990, s.7-10.

[3] Ewa Polak, Przemiany cywilizacji współczesnej w sferze kultury materialnej, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk 1996, s.36.